Historia zapałki

Zapałki – znajdują się w niemal każdym gospodarstwie domowym. Są przedmiotem codziennego użytku o bardzo prostej konstrukcji i jasnym przeznaczeniu. Czy znamy jednak ich niezwykłą i bogatą historię? Spróbujmy ją zatem nieco przybliżyć…

Pierwsze znane nam informacje dotyczące zapałek sięgają VI wieku naszej ery i mają swój początek w Chinach. Pionierskie egzemplarze zbudowane były z sosnowego patyka oraz siarczanej główki. Na przestrzeni lat  przybierały one różnorodne formy i zazwyczaj składały się  z hubki oraz krzesiwa. Pocieranie krzemienia o minerał, np. piryt, powodowało powstanie iskry, która to zapalała sporządzoną z drewnianych wiórów hubkę. Rozwój w  produkcji nastąpił dopiero w XIX wieku, kiedy to francuski chemik J.Ch.L. Chancel stworzył produkt będący prekursorem dzisiejszych zapałek. Były to tzw. zapałki maczane, składające się z patyczka nasączonego chloranem potasu i innymi związkami chemicznymi. Zanurzany w naczyniu zawierającym stężony kwas siarkowy patyczek przy wyciąganiu powodował reakcję chemiczną, która prowadziła do zapłonu. Proces ten był jednak niezwykle ryzykowny z uwagi na bardzo częste przypadki poparzeń. Dopiero w 1826 roku brytyjski chemik John Walker, stworzył pierwsze zapałki potarkowe. Sporządził on pastę siarczku antymonu i chloranu potasu, którą smarował drewienko.  Kilka lat później chemicy zaczęli umieszczać na końcówkach zapałek biały fosfor, który był substancją palną ale niestety toksyczną. Z tego powodu był on  przekleństwem dla pracowników linii produkcyjnych, gdyż powodował u nich liczne choroby i zwyrodnienia. Dopiero odkrycie oraz wprowadzenie do obrotu tzw. bezpiecznych zapałek , do produkcji których użyto czerwonego fosforu, spowodowało znaczny wzrost sprzedaży i ekspansję produktu na niezdobyte do tej pory rynki światowe. To właśnie te zapałki, po wprowadzeniu kilku udoskonaleń produkowane są do dnia dzisiejszego.

Kolejnym, niemniej ważnym elementem rozwoju rynku zapałczanego jest różnorodność form etykiet i opakowań. W dzisiejszych czasach stanowią one doskonały sposób reklamy i przekazywania informacji o najróżniejszych treściach, w tym politycznych, zachowując  przy tym charakter dekoracyjny.

         

Historia zapałek na ziemiach polskich sięga również XIX wieku, kiedy to w roku 1828 powstała w Warszawie pierwsza fabryka zapałek należąca do niejakiego Edwarda Wasiańskiego. Produkowano w niej zapałki maczane oraz pocierane. Z biegiem lat rozwój rynku zapałek przybierał coraz bardziej ekspansywne formy.

W roku 1838 wybudowano drugą fabrykę, a w 1847 roku produkcję zapałek szacowano na około pół miliarda sztuk rocznie. Po wprowadzeniu technologii produkcji „ zapałek bezpiecznych” ilość fabryk powstałych na rynku wzrosła do około stu. Należy jednak podkreślić, iż  zróżnicowanie pod względem wielkości zakładów produkcyjnych było znaczące. W okresie zaborów część fabryk została wykupiona lub przejęta przez zagranicznych przedsiębiorców, którzy poprzez swoje działania doprowadzili do zamknięcia wielu z nich. Po wojnie, w roku 1955 funkcjonowało 5 fabryk zapałek tj. w Częstochowie, Sianowie , Gdańsku, Czechowicach i Bystrzycy Kłodzkiej.

Rynek zapałek stwarza doskonałe perspektywy rozwoju. Dowodem tego są stale powstające firmy a także portale internetowe poświęcone tematyce zapałek. Na jednym z takich portali mamy przyjemność Was gościć…